Metabiliş: Zihnin İçindeki Gözlemci
Metabolizma ve DEHB: Bağırsak mikrobiyomu, beslenme örüntüleri ve metabolik faktörlerin DEHB belirtileri üzerindeki etkisi.
Kayıp Yürütücü İşlev: Metabiliş
Dr. Russell Barkley'e göre Metabiliş (Kendini İzleme / Öz Farkındalık), DEHB'de en çok hasar gören ama en az konuşulan yürütücü işlevdir. Metabiliş, kişinin adeta kendi omzunun üzerinden kendine bakıp, 'Ben şu an bu raporu yazıyorum ama yarım saattir aynı cümlede takıldım, demek ki bu yöntem işe yaramıyor, ara vermeliyim' diyebilme kapasitesidir.
DEHB'li beyinlerde (özellikle hiperfokus veya felç anlarında) bu 'gözlemci' sistem tamamen kapanır. Kişi saatlerce verimsiz bir şekilde bir detayla uğraşıyor olabilir ve bunun farkına ancak dışarıdan bir müdahale (biri seslendiğinde) veya saatler sonra tükenmiş haldeyken varır.
> [!TIP]
> DEHB'de zaman körlüğü ve hiperfokus, bu kendi kendini izleme (Self-Monitoring) mekanizmasını körleştirir
---
Dışsal Çapalarla Farkındalığı Geri Çağırmak
İçsel gözlemci çalışmıyorsa, çevreye dışsal 'hatırlatıcı gözlemciler' yerleştirilmelidir. Çalışırken 15 dakikada bir kibarca veya komik bir şekilde çalan rastgele zamanlayıcılar ('Şu an gerçek işini mi yapıyorsun?'), kişinin o anki davranışından kopup kendini değerlendirmesine olanak tanır.
Günün sonunda yapılan 3 dakikalık 'Beyin Dökümü' (Brain Dump) ve 'Bugün ne iyi çalıştı, nerede takıldım?' değerlendirmesi (Journaling), Metabiliş kasını sonradan da olsa geliştirir. Duygusal fırtına anında, 'Şu an çok öfkeliyim ve bu benim kararlarımı etkiliyor' diyebilmek, Metabilişin en üst düzey ve kurtarıcı formudur.