Görünmez Engellilik Olarak DEHB
DEHB'nin dışarıdan fark edilmeyen ancak işleyişi derinden etkileyen engellilik boyutu.
Görünmez Yükler
DEHB, genellikle dışarıdan fark edilmeyen ancak bireyin günlük işleyişini, enerji seviyelerini ve yaşam kalitesini derinden etkileyen 'görünmez bir engellilik' (invisible disability) türüdür. Tekerlekli sandalye veya beyaz baston gibi görsel işaretlerin yokluğu, DEHB'li bireylerin yaşadığı zorlukların sıklıkla 'disiplinsizlik' veya 'tembellik' olarak yanlış yorumlanmasına neden olur.
Sosyal Maskeleme, topluma uyum sağlamak için Nöro Farklı belirtileri sürekli gizleme çabasıdır ve bu durum kronik yorgunluk ile kimlik erozyonuna yol açar.
> [!TIP]
> Maskeleme: Belirtileri gizlemenin getirdiği ağır yorgunluk
---
Engelliliğin Sosyal Modeli
Engelliliğin sosyal modeli, engelin bireyin vücudundaki bir 'arızadan' değil, çevrenin o bireyin ihtiyaçlarına cevap verememesinden kaynaklandığını savunur.
DEHB'li bir birey için engel, 'odaklanamamak' değil, zorunlu olarak çok gürültülü ve esnek olmayan bir ofis ortamında çalışmak zorunda kalmaktır. Çevre düzenlendiğinde (örneğin sessiz oda, esnek çalışma), engellilik etkisi azalır.
---
Psikolojik Gözlük Metaforu
Engelliliği anlamak için [nioswian] tarafından kullanılan 'Psikolojik Gözlük' metaforu oldukça aydınlatıcıdır: Nasıl ki miyop birine 'daha iyi gör' demek anlamsızsa ve gözlük bir 'lüks' değil temel bir erişim aracıysa; DEHB'li birey için de çevresel düzenlemeler ve destek sistemleri bir 'ayrıcalık' değil, dünyayı herkesle eşit netlikte görebilmesini sağlayan protez gözlüklerdir.
Bu bakış açısı, bireyin kendini 'yetersiz' hissetmesinden 'uygun araçlara sahip olmayan bir özne' olarak görmesine geçişini sağlar. Öz-savunuculuk, kendi 'gözlük numaranızı' bilmek ve bunu talep etmektir.