Ev İşlerinde İyi Gün / Kötü Gün Rutinleri: Ya Hep Ya Hiç Döngüsünü Kırmak
Ev yönetiminde ya hep ya hiç döngüsünü kırmak için zihinsel ve fiziksel enerji seviyelerine göre esnek iyi gün ve kötü gün rutinleri tasarımı.
Ev İşlerinde Ya Hep Ya Hiç Döngüsü
DEHB'li bireyler için ev işleri nadiren sakin ve dengeli bir çizgide ilerler. Genellikle iki uç arasında gidip gelen bir **ya hep ya hiç (all-or-nothing)** döngüsü yaşanır:
1. **Kaos Evresi:** Günlerce bulaşıklar birikir, çamaşırlar dağ gibi yığılır, masaların üzeri kaplanır. Kişi suçluluk ve utanç hisseder ama başlamak için gereken motivasyonu bulamaz.
2. **Hiper-Temizlik Evresi:** Bir gün ani bir dopamin veya kaygı tetiklenmesiyle kişi hiperfoküse girer. 6 saat boyunca durmaksızın temizlik yapar, çekmeceleri düzenler, dolapları boşaltır.
3. **Tükenme:** Bu aşırı çabadan sonra pil tamamen biter ve sistem yeniden Kaos Evresine çöker.
Bu döngü sürdürülemezdir. Ev işlerini sürdürülebilir kılmanın yolu, her gün aynı yüksek performansı göstermeyi beklemeyi bırakıp enerji seviyenize göre esneyen standartlar belirlemektir.
---
İyi Gün ve Kötü Gün Rutinleri
Çözüm, ev işlerini iki farklı modda tasarlamaktır: **İyi Gün** ve **Kötü Gün** modları. Bu, DEHB beynine suçluluk hissetmeden vites değiştirme özgürlüğü verir.
İyi Gün Rutini (Enerji Seviyesi %70 - %100)
Enerjinizin yerinde olduğu, odaklanabildiğiniz günlerdir.
Bulaşıkları yıkayıp yerleştirmek
Çamaşırları yıkayıp kurutmak ve hemen katlayıp dolaba koymak
Yerleri süpürmek ve silmek
Dağınıklığı toplamak ve eşyaları yerlerine koymak
Kötü Gün Rutini (Enerji Seviyesi %0 - %30)
Tükenmiş olduğunuz, maskeleme yorgunluğunun zirve yaptığı veya yataktan çıkmakta zorlandığınız günlerdir. Bu günün tek bir amacı vardır: **Temel yaşam alanlarını kullanılabilir tutmak ve hijyen felaketini önlemek.**
---
Kötü Gün Rutini Nasıl Uygulanır?
Kötü bir günde mükemmeliyetçiliği tamamen çöpe atın. Aşağıdaki adımlar kötü gün rutininizin temelini oluşturabilir:
1. Bulaşıkları Görüş Alanından Çıkarın: Bulaşıkları tezgahta biriktirmek zihinsel yükü artırır. Hepsini bulaşık makinesinin içine koyun (makineyi çalıştırmasanız veya tam yerleştirmeseniz bile). Tezgahın boş kalması zihni rahatlatır.
2. Çöpleri Toplayın: Evdeki çöpleri tek bir poşete toplayıp kapının önüne veya çöp kutusuna atın. Bu, kötü kokuları ve hijyen sorunlarını önler.
3. Kıyafetleri Sepete Yığın: Yerdeki veya sandalyedeki kıyafetleri katlamaya çalışmayın. Hepsini büyük bir kirli sepetine veya "sonra bakılacaklar" kutusuna doldurun. Görsel dağınıklığı azaltmak önceliktir.
4. Kendinize İzin Verin: Kötü günde sadece bu üç adımı yapmak büyük bir başarıdır. Kendinize "Bugün kötü bir gün ve asgariyi tamamladım, bu yeterli" deyin.
Bu iki vitesli sistemi kurduğunuzda, kötü günlerde biriken işler iyi günlerde kolayca çözülebilir hale gelir ve ya hep ya hiç döngüsü kırılır.
> [!TIP]
> Bir kağıda 'Kötü Gün Asgari Listem' yazın ve sadece 3 maddelik bir hayatta kalma eşiği belirleyin. Bu listeyi buzdolabının üzerine asın. Bir sonraki enerjisiz gününüzde sadece bu 3 maddeyi yapıp günü tamamlayın.