Engelli Hakları Kanunu ve Nörogelişimsel Farklılıklar
5378 Sayılı Engelliler Hakkında Kanun kapsamında otizm, DEHB ve özgül öğrenme güçlüğü olan bireylerin yasal hakları, ÇÖZGER ve erişilebilirlik düzenlemeleri.
5378 Sayılı Kanun ve Ayrımcılık Yasağı
Türkiye Cumhuriyeti'nde yürürlükte olan **5378 Sayılı Engelliler Hakkında Kanun**, engelliliği sadece fiziksel sınırlılıklarla kısıtlamaz. Bilişsel, zihinsel ve nörogelişimsel farklılıkları (otizm, DEHB, disleksi) da kapsayacak şekilde geniş bir yasal çerçeve sunar. Kanunun temel amacı, engelliliğe dayalı her türlü ayrımcılığı önlemek ve bireylerin insan onuruna yaraşır şekilde topluma eşit katılımını sağlamaktır.
Bu kanun uyarınca, bir eğitim kurumunun veya iş yerinin nörofarklı bir bireye sadece tanısı veya bilgi işleme biçimi nedeniyle kapılarını kapatması, doğrudan "hak ihlali" ve yasal ayrımcılık suçunu oluşturur. Kurumlar, bu bireylerin ihtiyaçlarına göre çevresel düzenlemeleri yapmakla yükümlüdür.
---
ÇÖZGER Raporu ve Yasal Haklardan Yararlanma
18 yaş altındaki nörofarklı çocuklar için yasal hakların fiilen kullanılabilmesi, Sağlık Bakanlığı onaylı hastanelerden alınacak **ÇÖZGER (Çocuklar İçin Özel Gereksinim Raporu)** ile mümkündür. ÇÖZGER, eski engelli sağlık raporu sisteminin yerine geçmiş olup, çocuğun tıbbi tanı etiketinden ziyade "işlevsellik ve destek ihtiyacına" odaklanır.
Bu rapor sayesinde aileler, Milli Eğitim Bakanlığı onaylı kurumlardan ücretsiz özel eğitim desteği (RAM yönlendirmesiyle), ulaşım ve vergi indirimleri, evde bakım destekleri gibi birçok anayasal haktan yararlanabilmektedir. Rapor değerlendirmesinin nöro-onaylayıcı standartların uzağında kaldığı durumlarda, ailelerin il sağlık müdürlükleri üzerinden rapora resmi itiraz hakkı saklıdır.
> [!TIP]
> ÇÖZGER raporu başvuru sürecine girmeden önce, çocuğunuzun takibini yapan çocuk psikiyatristinden okul ve günlük yaşamdaki işlevsellik durumunu detaylandıran güncel bir epikriz (klinik durum raporu) talep edin.