Diyet Yaklaşımları ve Bilimsel Kanıtlar

GAPS, Ketojenik, Glutensiz diyetler gibi popüler diyetlerin nöroçeşitlilik üzerindeki etkilerinin bilimsel analizi.

GAPS ve Kısıtlayıcı Eliminasyon Protokolleri

GAPS (Bağırsak ve Psikoloji Sendromu) diyeti, nörogelişimsel durumlarda bağırsak bariyerini onararak beyne giden toksin yükünü azaltmayı hedefler. Oldukça katı kuralları olan ve uzun süren bir eliminasyon diyeti protokolüdür.

Görsel ve yazılı medyada bu diyetin DEHB ve Otizmi tamamen düzelttiğine dair anekdotlar yer alsa da, iddiaları destekleyen randomize ve çift kör bilimsel kanıtlar tıp literatüründe mevcut değildir.

GAPS ve benzeri katı kısıtlamaların ciddi riskleri vardır: B grubu vitaminleri eksikliği, çocuklarda büyüme geriliği, ortoreksiya nervoza (takıntılı sağlıklı beslenme) riski ve die-off sendromu adı altında yaşanan ani karbonhidrat kesilmesi şokları.

Kısıtlayıcı diyetler rastgele uygulanmamalı, sadece uzman gözetiminde, hedefli olarak kullanılmalıdır.

---

Diğer Popüler Diyetlerin Etki Matrisi

**Glutensiz/Kazeinsiz Diyet:** Genelde otizm pazarında sunulur. Sağlık Bakanlığı rehberleri ve meta analizler, çölyak veya süt alerjisi olmayan bireylerde rutin uygulanmasının fayda göstermediğine işaret etmektedir.

Ketojenik Diyet: Literatürde daha çok epilepsi tedavisinde yerleşiktir. DEHB/AuDHD için rutin bir tedavi protokolü değildir, deneysel düzeydedir.

Low FODMAP Diyeti: Otizm veya DEHB çekirdek semptomları için değil, eşlik eden IBS (Hassas Bağırsak Sendromu) veya şiddetli gastrointestinal semptomlar varsa süreli olarak anlamlıdır.

Yapay Renklendirici/Katkı Eliminasyonu: Sadece küçük bir grupta, gıda-davranış tetiklenmesi günlükle kanıtlanmışsa etkilidir. 'Şekeri kes DEHB biter' iddiası ise bilim dışıdır.

---

> [!TIP] > Pratik Uygulama: Süresiz ve geniş kapsamlı diyet yasakları 'kırmızı bayrak' kabul edilmelidir.