Dispraksi (DCD): Gelişimsel Koordinasyon ve Planlama Farklılığı
Hareketi planlayamama, 'sakarlık' etiketi ve motor becerilerdeki nörolojik gecikme; praksis süreçlerindeki aksama.
Komut ve Eylem Arasındaki Kopukluk: Praksis
Dispraksi (Gelişimsel Koordinasyon Bozukluğu - DCD), sinir sistemindeki 'praksis' (eylem planlama) yeteneğinin kısıtlılığıdır. Kaslarda veya duyu organlarında organik bir bozukluk yoktur; sorun, beyinden gelen motor komutların organize edilip eyleme dökülme aşamasındadır.
İki aşamalı bir sorun görülür: 1) İdeasyonel (Kavramsal) Planlama: Hangi hareketin yapılacağını belirleme (Düğme iliklemek için elin nasıl konumlanacağı). 2) İdeomotor Planlama: Hareketi fiziksel olarak uygulama. Dispraksik bireylerde her iki aşama da yüksek bilişsel çaba gerektirir, bu nedenle hareketler akıcı ve otomatik değildir.
> [!TIP]
> Praksis (planlama) yetersizliği her türlü fiziksel eylemi 'mekanik' kılar
---
Sosyal ve Duyusal Etkiler
Okul döneminde yetersiz el yazısı, top sporlarında başarısızlık ve sürekli eşyalara çarpma (Propriyoseptif körlük) ile kendini gösterir. Bu durum çocuğun akranları tarafından 'sakar' veya 'yavaş' olarak etiketlenmesine, dolayısıyla sosyal kaygı ve düşük özgüvene yol açar.
Ergoterapi (Occupational Therapy), sinir sistemini hareket şemalarıyla yeniden eğitmeyi amaçlar. Duyusal bütünleme çalışmaları ile bireyin kendi bedeninin mekandaki konumunu (Body Awareness) daha net algılaması sağlanır.
> [!TIP]
> Ergoterapi ile motor planlama becerileri 'iskele kurma' yöntemiyle geliştirilir