DEHB ve Öz-Duygu Düzenleme: Alevleri İçeride Söndürmek
Duygusal disregülasyonun nörolojik kökeni, öfke patlamaları, duygusal sağırlık (Alexithymia) ve regülasyon kapasitesini artırma yolları.
Duyguların Hızı: 0'dan 100'e 3 Saniyede
Dr. Russell Barkley'e göre DEHB sadece bir 'dikkat' sorunu değil, bir 'öz-düzenleme' (Self-Regulation) sorunudur. Nörotipikler bir duygu (Örn: Öfke) geldiğinde, prefrontal korteks devreye girer ve 'Dur, şimdi bağırmak iyi bir fikir değil' der. DEHB'de bu 'fren' sistemi çalışmaz. Duygu gelir, beyin onu süzgeçten geçirmeden anında eyleme döker.
@dehblihayat yayınlarında bu durum 'Duygusal Hiperaktivite' olarak geçer. Sevinç coşkuya, üzüntü yasa, hafif bir sinir şiddetli bir öfkeye dönüşür. Bu bir 'şımarıklık' değil, amygdalanın o anki ateşi söndürecek prefrontal korteks suyunu bulamamasıdır.
---
Duyguya İsim Vermek (Aleksitimi) ve Regülasyon
Sorunun diğer ucunda ise 'Aleksitimi' (Duygu sağırlığı) yatar. Birey bedensel olarak sıkıştığını, öfkelendiğini hisseder ama o an hissini tanımlayamaz ('Sıcak bastı', 'Kötüyüm' der). Duygusuna 'Utanç' veya 'Hayal kırıklığı' ismini veremeyen beyin, regüle de edemez.
Bu alevleri içeride söndürmenin yolu mindfulness temelli regülasyondur (Dialectical Behavior Therapy - DBT pratikleri gibi). Duygu geldiğinde ona hemen tepki vermek yerine 'Şu an göğsümde bir ağırlık var, demek ki öfkeleniyorum' diyerek duyguyla eylem arasına bir saniyelik 'Bilişsel Boşluk' koyabilmek, beynin zamanla öğrenebildiği en güçlü terapötik araçtır.