DEHB, Otizm ve Psikotik Belirtiler: Yanlış Tanı Riski
Otistik ve DEHBli bireylerde yaşanan dissosiyasyon, meltdowns, şutdown ve katatonik durumların psikotik belirtilerle karıştırılma nedenleri ve ayırıcı tanı yöntemleri.
Nörofarklı Davranışların Psikozla Karıştırılma Nedenleri
Nöroçeşitli bireylerin, özellikle geç tanı alan yetişkinlerin klinik geçmişlerinde sıklıkla yanlış psikiyatrik teşhisler yer alır. Otistik shutdown (içe kapanma), katatoni benzeri donma durumları ve travmaya bağlı yoğun dissosiyasyon (kendinden kopma) durumları, deneyimsiz klinisyenler tarafından "katatonik şizofreni" veya "psikotik depresyon" şeklinde yanlış yorumlanabilir.
Ayrıca, otistik bireylerin sarsılmaz mantık arayışları, adalet duyarlılıkları ve özel ilgi alanlarına (SPIN) olan monomanik tutkuları, dışarıdan "hezeyanlı (delusional) düşünce kalıpları" gibi algılanabilmektedir. Oysa ki otistik birey gerçekliğin tamamen farkındadır; sadece ilgisini nörotipik normların çok ötesinde bir yoğunlukla tek bir noktaya yönlendirmiştir.
---
Klinikte Doğru Ayırıcı Tanı Nasıl Yapılır?
Doğru ayırıcı tanı için en kritik araç, detaylı bir gelişimsel öyküdür. Eğer yaşanan zorluklar doğuştan gelen duyusal hassasiyetler, sosyal iletişim farklılıkları ve yürütücü işlev zorlukları ile ilişkiliyse, odaklanılması gereken yer şizofreni protokolleri değil, nöro-onaylayıcı regülasyon desteğidir.
Ayrıca klinisyenler, DEHB tedavisinde kullanılan stimülan (kırmızı reçeteli) ilaçların nadiren de olsa aşırı yüksek dozlarda veya yanlış teşhis durumlarında geçici "stimülan psikozu" tetikleyebileceğini bilmeli ve doz ayarlamasını buna göre yapmalıdır.
> [!TIP]
> Duyusal veya duygusal bir kriz anında (meltdown) sakinleştirici antipsikotikler kullanmak yerine, bireyi karanlık ve sessiz bir odaya alarak sinir sisteminin regüle olmasına (co-regulation) izin verin.