Aileyi İyileştirmek: Çift Terapisinde(Family Therapy) DEHB Entegrasyonu
İkili ilişkilerde partnerlerden birinin DEHB'li olmasının yarattığı toksik 'Ebeveyn-Çocuk' dinamiğini terapiyle çözmek.
Sorunun Kaynağını Ayrıştırmak
ilgipsychology'nin evlilik ve çift dinamiklerinde değindiği en önemli hasar; ev içindeki 'Bilişsel Yükün' (Mental Load) adaletsiz dağılımıdır. Bulaşıkları hiç kaldırmayan DEHB'li eş bencil olduğu için bunu yapmıyordur, Yürütücü İşlevi olmadığı için göremiyordur.
Fakat Nörotipik eş yıllar içinde tükenir ve eşine bir 'Anne' (Micromanagement) gibi davranmaya başlar. Çift terapisi tam da burada devreye girerek sorunu dışsallaştırır. Sorun 'Kocam beni umursamıyor' değildir, sorun 'Aramızdaki DEHB denen nörolojik üçüncü kişi yaşam alanımızı sabote ediyor'dur. Bu bakış açısı suçluluğu ve öfkeyi ortadan kaldırarak çifti 'DEHB'ye karşı aynı takımda' birleştirir.
---
Zihinsel Yükün (Mental Load) Nöro-Uyumlu Dağılımı
İlişkilerde en büyük çatışma noktalarından biri görünmez emektir. Bilişsel yük (Mental Load), bir işi sadece fiziken yapmak değil, o işin ne zaman, nasıl ve hangi malzemelerle yapılacağını organize etmektir. DEHB'li bireylerin yürütücü işlev zafiyeti (çalışma belleği, planlama zorluğu) bu görünmez yükü yönetmelerini zorlaştırır.
Klinik Psk. İlgi Anderson'un (@ilgipsychology) da önerdiği üzere, ev içindeki bilişsel yükü azaltmak ve nöro-uyumlu bir düzen kurmak için şu stratejiler uygulanmalıdır:
Sözel Değil Görsel Sistemler: "Çöpü atar mısın?" gibi sözel talepler havada kalır. Bunun yerine, evdeki görevlerin kimin sorumluluğunda olduğunu gösteren ortak dijital takvimler veya kanban panoları kullanılmalıdır.
Görevlerin Bölünmesi: Görevler planlama ve uygulama olarak ikiye ayrılmalıdır. Örneğin, "ne yemek yapılacağına karar vermek ve alışveriş listesi hazırlamak" (planlama) bir eşin, "yemeği pişirmek" (uygulama) diğer eşin sorumluluğu olabilir.
Sınırların Netleştirilmesi: "Bulaşıkları toparla" gibi genel ifadeler yerine, "Bulaşıkları akşam saat 21:00'den önce makineye diz" gibi net zaman sınırları konulmalıdır.
> [!TIP]
> Pratik Uygulama: Ev işleri sadece eylemlerden ibaret değildir; planlama ve takip (mental load) içerir
>
> Pratik Uygulama: Görevlerin sözel değil görsel ve net sınırlarla delege edilmesi gerekir
>
> Pratik Uygulama: Planlama fazı ile uygulama fazının birbirinden ayrılması DEHB beynini rahatlatır