AuDHD Nedir? (Otizm ve DEHB Birlikteliği)
AuDHD (Otizm + DEHB), aynı beyinde hem rutine ve düzene ihtiyaç duyan otistik özelliklerin, hem de yenilik ve kaos arayan DEHB özelliklerinin aynı anda bulunmasıdır.
AuDHD Nedir?
Uzun yıllar boyunca psikiyatri dünyası (DSM-4 kuralları gereği) bir kişinin aynı anda hem Otizm Spektrum Bozukluğu'na (OSB) hem de DEHB'ye sahip olamayacağına inandı. Ancak 2013 yılında yayınlanan DSM-5 ile birlikte bu kural kaldırıldı. Artık biliyoruz ki, DEHB'li bireylerin hatırı sayılır bir kısmı (bazı araştırmalara göre %50 ila %70'i) otistik özellikler de taşımaktadır. Bu iki nörotipe aynı anda sahip olmaya topluluk arasında AuDHD (Autism + ADHD) adı verilir.
AuDHD, sadece iki farklı durumun yan yana gelmesi değildir; bu iki durumun birbirine karışarak tamamen yeni, karmaşık ve genellikle kendi içinde çelişen bir nörogelişimsel profil oluşturmasıdır.
---
İçsel Bir Halat Çekme Yarışı
AuDHD'li bir zihne sahip olmak, direksiyonda iki farklı şoförün olduğu bir arabayı sürmeye benzer. Otistik taraf ile DEHB tarafının ihtiyaçları taban tabana zıttır:
Otizm rutini, aynılığı, derin odaklanmayı ve sürprizsiz bir hayatı sever.
DEHB ise rutinden nefret eder; dopamin arar, yenilik, risk, kaos ve hız ister.
Günlük Hayatta AuDHD Çatışmaları:
Planlama: Otistik tarafınız harika, detaylı bir Excel tablosu ve haftalık program hazırlar. Ertesi gün DEHB tarafınız bu programın kısıtlayıcılığından o kadar daralır ki, hiçbirine uymaz.
Sosyal Hayat: DEHB tarafınız yeni insanlarla tanışmak ve sosyalleşmek için can atıp bir partiye gitmek ister. Ancak partiye gittiğinizde otistik tarafınız yüksek sesten, kalabalıktan ve göz temasından aşırı uyarılarak (sensory overload) hemen eve dönmek ister.
Düzen: Eşyalarınızın yeri değiştiğinde (otistik taraf) çok sinirlenirsiniz, ancak eşyaları sürekli kaybeden ve dağınık bırakan (DEHB tarafı) yine bizzat kendinizsinizdir.
> [!WARNING]
> AuDHD'li bireyler için en büyük risk Otistik Tükenmişlik (Autistic Burnout) durumudur. DEHB'nin dürtüselliği ile sürekli kapasitesinin üzerine çıkan kişi, otistik tarafının dinlenme ve sessizlik ihtiyacını yok saydığı için çok şiddetli çöküşler yaşar.